هەموو ئەو زمانانەت بینی لەسەرەوە؟ئێمە بابەتەکانی دەنگی جیهانی وەردەگێڕین بۆ ئەوەی ڕاگەیاندنی جیهانی بەردەست بێت بۆ هەمووان

‘ئافرەتی ئاسک : کۆکراوەی بەرھەمی ھونەری ‘ تیشک دەخاتە سەر توندوتیژی دژی ئافرەتە رەسەنەکانی ئەمریکای باکور‘

"Deer Women : An Anthology" artwork by Weshoyot Alvitre . Used with permission.

ئافرەتی ئاسک : کۆکراوەی بەرھەمە ھونەریەکان ” کارێکی ھونەریە لەلایەن ویشۆیۆت ئەلڤیتەر . بە رێگە پێدان لێرە بەکار ھاتوە .

ئافرەتانی رەسەن لە ھەموو ئەمریکای باکور بەشێوەیەکی ئێجگار زۆر توشی توندوتیژی دەبن. به پێی بنکەی سەرچاوەکانی یاسای ھندی لە وڵاتە یەکگرتوەکان ،” یەک لە سێ ئافرەتی رەسەن توشی توندوتیژی سێکسی دەبن لە ژیانیاندا ، وە سێ لە پێنجیان توشی توندوتیژی جەستەیی دەبن. وە ئەو ئافرەتانەی ئەگەری بێزارکردن وە دوا کەوتنیان ھەیە رێژەیان دوو ئەوەندەی ئافرەتی ئاسایین، لەوە خراپتریش، ئافرەتە رەسەنەکان توشی کوشتن دەبن بەرێژەی دە جار زیاتر لە رێژەی ئاسایی.

.ئامارە راستەکان ، وە ھەروەھا بێ دەنگیەکی زۆر ھەیە لە دەورو بەری مەسەلە کاریگەرەکانی ئافرەتە رەسەنەکان . وە بە وەڵام دانەوەیان ، ھەندێک لە ھونەرمەند و نوسەری ئافرەتانی رەسەن ئیش دەکەن لەسەر دانانی روخسار بۆ ئەو ژمارانە. یەکێک لە نموونەکان بریتیە لە” ئافرەتی ئاسک: کۆکراوەی بەرھەمە ھونەریەکان“، کە ئەمیش کۆمەڵێک چیرۆکی بەوێنە رونکراوە کە باس لە توندوتیژی دەکات وە ھەروەھا سپاس و رێزلێنانێک بۆ توانا و نەرمونیانی ئافرەتانی رەسەن .

ئافرەتی ئاسک بریتیە لە ژمارەیەک کە دەردەکەوێت لە ناو برێکی زۆر لە نەریتە رەسەنەکان لە ھەموو ئەمریکای باکور. ھەرچەندە چیرۆکەکەی لە شێواز و شێوازی جیاواز پێک دێت، لە زۆربەی بڵاوکروەکانی ئافرەتی ئاسک ” بەهێزە، مەبەستی لەو رۆحەی کە رادەکات بۆ ئێمەیە کە بيرمان بخاتەوە (خەڵكى دروستكراو) تاوەکو بەرپرسياريەتيەكانمان بير بخاتەوە، تاوەکو چاودێری ئاگرەکە بکەن ، و كە ئاگادارى هێزى بەهێز بن كە هەن لە دەرەوەی ماڵ .

.بيرۆكە ڕەسەنەکە لەپشت چيرۆكەكە لەدايكبوو بوو لە سەركەوتنى هونەرمەند و نووسەر ئيليزەبێث لاپنسی ى گاڵتەچی، ” ئافرەتى ئاسك: کورتە وتار ، “ بڵاوى كردەوە لەلايەن ڕۆژنامەگەريى ڕاستى رەسەن لە ٢٠١٥. ئەو ئافرەتێکی ڕزگاربووی توندوتیژی سێکسیە کە دەگۆڕێت بۆ سوپەر ھیرۆ وەکو ئافرەتی ئاسک وە دەست دەخاتە سەر هێرشبەرى بەتەما. هەرچەندە ھەزەلیە، وێنەكان کە لە تیایەتی دەتوانێت زۆر سەغڵەتكار بێت چونکە ڕاستيێكى تاریک دەخەنە ڕوو كە كار لە ئافرەت دەكات لە كۆمەڵگا رەسەنەکان . ھەزەلیەتیش تەکنیکی بەرگریکردنی خۆی ھەیە بە چەکەدارکردنی خوشکان ریوایکینینگ وەریۆریز، کە رێکخراوێکی بەھێزکردنی توانای کەسیە وە بەرگری کردن وەکو کەرەستەیەک بۆ چارەسەر کردن.

.بەگوێرەى دامەزرێنەرى ڕۆژنامەگەرى راستی رەسەن ليى فرانسس، چاپی ژمارەی گالتەی لەپنێسسی کە بەخۆراییە ، ئێستا لەبەردەستە لەسەر وێبسایتەکەیان، بەرزترین رێژەی کتێبی زەخیرەکراوە (داونلۆد کراوە) لە سایتەکەیان .

تا چيرۆكەكە دروست بكات، ئيليزەبێث لاپەنسي چووە پاڵ هێز لەگەڵ هونەرمەند وەشۆيۆت ئالڤيترە، کە ھەردوکەیان بانگ دەکران بە هونەرمەند و نووسەر تا چيرۆکەکان بڵاوکەنەوە لەلايەن ئافرەتى ئاسك.ھەوڵەکانیان پشتگیری کرابوو لەلایەن كةمبيني کیکستاری سەرکەوتوو کە زیاد لە ١٨،٠٠٠$ نرخی بەرز کرابوو

سێ رۆژ بۆ رۆشتن. سەرووی ٢٠٠%
پشتگیریان کرد .با کیکستار بخەینە سەربان
لەم چەند رۆژەی پێشوو. ئەمەش لنکەکەمە

ئەو ئیش دەکات وەکو ھۆیەک بۆ یارمەتیدانی
ئافرەتان کە بتوانن قسە لەسەر کێشەکانیان بکەن;

نوسەر وێشایۆت ئەلڤتێر قسەی کرد لەگەڵ دەنگی جیھانی دەربارەی “ئافرەتی ئاسک :چیرۆک،” کە چالاکە لە سەردەمی ژمارەی وە گرنگی ئافرەتی ئاسک بۆ ئافرەت لە ھەموو شوێنێک دیارە.

دەنگی جیھانی (د.ج) : چۆن سەردەمی ژمارەی یارمەتیدەرە بۆ زیاتر تاوتوێ کردنی کێشەکان کە کاریگەری ھەیە لەسەر کۆمەڵگا رەسەنەکان ؟

Weshoyot Alvitre (WA): The American Indian movement was so censored back in the day because they didn’t have access to video cameras. They didn't have access to free press. They were very easily controlled by the fact that people, except for international news, just wouldn’t cover the issues and in that they managed to control people being aware of the issues. Nowadays there are ways of working around [this control] because there is almost instant feed. If you can get a small amount out there and spark people’s attention, then people will want to look further into an issue.

ویشۆیۆت ئێلڤیتر (و.ئ):
جموجوڵی ھندیە ئەمریکیەکان چاودێری دەکرانەوە لە رۆژ چونکە نەیان دەتوانی بە ڤیدیۆی کامێراکان بگەن.
ئەوان ئازادی رۆژناماگەرییان وەرنەگرت .کە زۆر بە ئاسانی کۆنتڕۆڵ دەکرا بەھۆی راستی خەڵک ، جگە لە ھەواڵە نێودەوڵەتیەکان ، تەنھا کێشەکانیان نەدەشاردەوە وە بۆیە توانیان کۆنتڕۆڵی خەڵکان بکەن وە ئاگەداری کێشەکان ببن .لەم رۆژانە چەنھا رێگە ھەیە بۆ ئیشکردن لە دەوروبەری ( ئەم کۆنتڕۆڵە ) چونکە خەریکە ژەمی راستەوخۆ لەبەردەست دەبێ . ئەگەر بتوانیت بگەیت بە بەشێکی بچوک لە دەرەوە وە پریشکی سەرنجی خەڵکان بەیت ، پاشان خەڵکان خۆیان دەیانەوێت زیاتر دەربارەی کێشەکان ببینن.

(د.ج): کێیە ئافرەتی ئاسک ؟

WA: The story varies from tribe to tribe. I think this book is really interesting in that, in some tribal affiliations, she is looked at as sort of a temptress. If men are doing something wrong in their life, she extinguishes their life force and brings them back to the truth and the good ways. And in other traditions she is a reminder that if you don’t follow the ways, you will be lost. In Native mythology, the natural world and the spiritual world are intertwined. There is almost an empowering aspect to her. She is the figure that has sole control over whatever it is that she is doing and over other people's lives, as well.

(و.ئ) : چیرۆکەکە دەگۆرێت لە ھۆزێکەوە بۆ ھۆزێک .من پێم وایە کە ئەم کتێبە بەراستی سەرنجراکێشە لە ڕوی ، بڕێک پشتگیری ھۆزان، ئەو پێی وایە کە ئەمە جۆرێکە لە سەرنج ڕاکێشتن.ئەگەر پياوان ھەر ھەڵەیەک لە ژیانیان بکەن، ئەو هێزى ژيانيان دەكوژێنێتەوە و ئەوان دەهێنێتەوە بۆ ڕاستى و ڕێگاى باش. ئەو بيرخەرەوەيێكە بۆ نەریتانی دیکە كە کە ئەگەر شوێنی ڕێگاكان نەكەويت، بزر دەبيت. لە ئەفسانە رەسەنەکان ، جيهانى سروشتى و جيهانى گيانى دەئاڵێنرێن.
خەریکە لایەنێکی بەھێزکردنیش ھەبێت بۆ ئەو . ئەو ژمارەیەکە کە کۆنترۆڵی تەواوی ھەیە لەسەر ھەرچیەک بکات وە لەسەر ژیانی خەڵکی تریش ، ھەروەھا.

(د.ج) : چۆن ژمارەی ئافرەتی ئاسک پەیوەندی بە رۆژی ھاوچەرخ ھەیە ؟

WA: There is a lot of hurt and a lot of broken feminine ideals in Native culture, especially currently. And I am hoping with what I’ve done with the book, and what I have seen in the other stories in the book, is to take that broken lost figure, who is almost mythological, and have her deal with modern issues. So it touches real issues and touches real Native women.

(و.ئ) : زۆر لە برین و شکانەوە ھەیە لە نموونەی ئافرەتی لە کەلتوری رەسەن ، بەتایبەتی ئێستا .
و من هيوا دەخوازم لەگەڵ ئەوەى كە من كردوومە لەگەڵ كتێبەكە، و ئەوەى كە من بينيومە لە چيرۆكانی ديكەی كتێبەكە، ئەوەیە کە ژمارەی بزربوی شکاو ببات، کە دەتوانین بڵێین ئەفسانەییە، مامەڵەى ھەیە لەگەڵ کێشەی هاوچەرخ. بۆیە دەست لە کێشە راستیەکان دەدات وە دەست لە راستی ئافرەتی رەسەن دەدات.

(د.ج) : “ئافرەتی ئاسک : چیرۆک” چی دەخوازێ بۆ بەدیھێنانی ؟

WA: I think through the stories it brings awareness. It can bring awareness and make people look into it further. More importantly, it is giving voices to these indigenous women and not placing any judgement on the story they want to tell through this figure of Deer Woman. She is working as a muse to allow women to talk about these issues. I think deer woman teaches us self-strength […] I think she represents a raw essence of what it means to be female.

(و.ئ) : پێم وایە بەناوی چیرۆکەکان ھۆشیاری دەبەخشێ . ئەو دەتوانێ ھۆشیاری ببەخشێ و وا بکات خەڵک زیاتر بروانێت بە ناوی داھاتوو . لەوەش گرنگتر ، ئەو دەنگ دەبەخشێ بە ئافرەتانی رەسەن وە ھیچ بڕیارێک نەخەنە سەر چیرۆکەکە کە ئەوان دەیانەوێت بیڵێن لە رێگای ئەم ژمارەیەی ئافرەتی ئاسک .
ئەو ئیش دەکات وەکو توانایەک بۆ ئافرەت کە قسە دەربارەی کێشەکان بکەن . پێم وایە کە ئافرەتی ئاسک فێری باوەر بە خۆبونمان دەکات[…] پێم وایە ئەو خۆی بە کرۆکی خاو دەژمێرێ ئەمەش بەواتای بە ئافرەت بوون ديت.

ئافرةتي ئاسک : کۆکراوەی بەرھەمە ھونەریەکان ” کاتی دروستبونی بریتیە لە تشرینی دووەمی 2017

 

Start the conversation

Authors, please جوونەژوورەوە »

ڕێنیشاندەرەکان

  • All comments are reviewed by a moderator. Do not submit your comment more than once or it may be identified as spam.
  • Please treat others with respect. Comments containing hate speech, obscenity, and personal attacks will not be approved.